Home     Grasduinen     Over     Zoektips     FAQs     Disclaimer     Meertens Instituut         english

Nederlandse Liederenbank

        - strofezoeken
        - melodiezoeken met klavier        
  
sorteer op

De Nederlandse Liederenbank

softwareversie 2.2 (juni 2014) / laatste update: 22 mei 2017
In de Nederlandse Liederenbank zijn ruim 170.000 Nederlandse liederen ontsloten, van de Middeleeuwen tot de twintigste eeuw.
Het gaat om liefdesliederen, spotliederen, geuzenliederen, psalmen en andere religieuze liederen, volksliederen, kinderliederen, sinterklaas- en kerstliedjes en nog veel meer. Bronnen van de liederen zijn liedboeken, liedbladen, liedschriften en veldwerkopnamen.
Van elk lied is de bron aangegeven waar de tekst en eventueel de melodie is te vinden. In een aantal gevallen kan direct worden doorgeklikt naar de gehele tekst van het lied of naar de melodie of een geluidsopname.
De Nederlandse Liederenbank wordt geproduceerd op het Meertens Instituut in het Documentatie- en Onderzoekscentrum van het Nederlandse lied in samenwerking met diverse partners. Daar wordt voortdurend verdergewerkt aan zowel de presentatie als de inhoud van de Nederlandse Liederenbank.
Wat zit er in de Nederlandse Liederenbank?
 

Uitgelicht

UITGELICHT: Een onbekend muziekhandschrift uit de Leidse Universiteitsbibliotheek (BPL 2654)

22 mei 2017
Naast beroemde liedboeken, van het Antwerps Liedboek (1544) tot Kun je nog zingen, zing dan mee (1906), bevat de Nederlandse Liederenbank ook bronnen die verder niet bekend zijn. Een zo'n onbekende bron is een recentelijk toegevoegd 19e-eeuws muziekhandschrift uit de Leidse Universiteitsbibliotheek, aldaar met signatuur BPL 2654 (siglum in de Liederenbank: HsLdUB BPL2654). Omdat het niet helemaal compleet is, biedt het een mooi aanknopingspunt om te demonstreren hoe met moderne technieken (incomplete) melodieën kunnen worden geïdentificeerd.

Het handschrift is in 2015 bij toeval door een van onze medewerkers 'ontdekt' in de catalogus van de UB Leiden. Dat was onverwacht, omdat er een repertorium van dergelijke handschriften bestaat. De wiskundige en amateur-musicoloog Christiaan C. Vlam (1916-1999) verzamelde zelf muziekhandschriften en beschreef vele speelmanshandschriften in Nederlandse bibliotheken in zijn ongepubliceerde repertorium van speelmansboeken tussen 1700 en 1900. Dit Leidse handschrift kende hij echter blijkbaar niet, en ook in de overige vakliteratuur wordt het niet genoemd.
meer...

UITGELICHT: Zestiende-eeuws handschrift met kerstliederen, in Stuttgart WLB

30 januari 2017
In 2017 is een voorheen onbekende bron met 15 liedjes toegevoegd aan de Nederlandse Liederenbank. Het zijn geestelijke liedjes, zonder muzieknotatie, die met de kersttijd te maken hebben. Ze staan in een handschrift uit de 16e eeuw dat zich bevindt in de Württembergische Landesbibliothek in Stuttgart. De basis voor deze beschrijvingen is een publicatie uit 2016: Die Liedersammlung Stuttgart, Württembergische Landesbibliothek, Cod. Don. A III 18 door Katrin Ebinger-Möll in de serie 'Studien und Texte zum Mittelalter und zur frühen Neuzeit' (Waxmann 2016). Het boek bevat een editie, uitgebreid commentaar en een facsimile van genoemd liederenhandschrift.

De onderzoekster die het liedhandschrift onder de aandacht heeft gebracht, Katrin Ebinger-Möll, studeerde Germaanse talen, Latijn en geschiedenis. Zij heeft voor haar onderzoek vele Nederlands- en Duitstalige bronnen, handschriften en drukken, geraadpleegd waarin paralleloverleveringen van de liedjes voorkomen. Ook maakte ze gebruik van de online Liederenbank en het daarin opgenomen Repertorium van het Nederlandse lied tot 1600. In dit Repertorium, dat in beginsel alle bronnen van Nederlandse liederen tot en met het jaar 1600 bevat, vinden we dit handschrift niet. De vondst van Ebinger-Möll is een mooie aanvulling; we baseren ons op haar bevindingen.
meer...

Nieuwsberichten

Nu online: Tweede Louis Peter Grijp-lezing door Geert Buelens

7 juli 2017
Nu online: de tweede Louis Peter Grijp-lezing, die op 10 mei 2017 werd uitgesproken door Geert Buelens, hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde aan Universiteit Utrecht, dichter en essayist, onder de titel:

De schaduw van 1585 en 1967. Laaglandse geschiedenis en hippiecultuur in het werk van de Vlaamse zanger Wannes Van de Velde.

Toen Wannes Van de Velde (1937-2008) overleed, noemde The Independent hem even belangrijk voor het Vlaamse lied als zijn landgenoot Jacques Brel was voor het Franse. Dat was geen overdreven lof voor de zelfverklaarde Antwerpse "liekeszanger", al was het maar de halve waarheid. Van de Velde schreef inderdaad een aantal liedjes die klassiek zijn geworden, maar voorts geldt hij als de belangrijkste schakel tussen de orale liedtraditie die soms eeuwen teruggaat en de moderne wereld van de folkrevival en de singer-songwriters uit de jaren zestig.

De Louis Peter Grijp-lezing wordt georganiseerd ter nagedachtenis van de in 2016 overleden lied-onderzoeker Louis Grijp; de lezing wordt jaarlijks op of omtrent 10 mei uitgesproken door een excellent onderzoeker op liedgebied.
bekijk de opname

PROMOTIE: Cécile de Morrée

8 mei 2017
Op vrijdag 12 mei promoveert Cécile de Morrée aan de Universiteit Utrecht op haar onderzoek naar laatmiddeleeuwse verzamelingen van religieuze liederen. De Morrée beschrijft in haar proefschrift hoe de middeleeuwse makers van handschriften met devote liederen hun materiaal indeelden volgens een systeem dat niet alleen was gebaseerd op de liturgische kalender, maar ook op ook kosmische en sociale jaarcycli. Religieuze en wereldlijke feesten waren in de laatmiddeleeuwse beleving met elkaar versmolten en de grens tussen het religieuze en het profane was dan ook minder scherp dan tot nu toe werd aangenomen, aldus De Morrée. De titel van haar proefschrift is: Voor de tijd van het jaar. Vervaardiging, organisatie en gebruikscontext van Middelnederlandse devote liedverzamelingen (ca.1470-1588).
meer (op uu.nl)...

Louis Grijp overleden

14 januari 2016
Op 9 januari overleed de oprichter en grote inspirator van de Nederlandse Liederenbank, Louis Peter Grijp (1954-2016). De medewerkers van de Liederenbank gedenken in hem een bevlogen onderzoeker, die met ongebreidelde werklust en passie voor het lied en 'zijn bank' een vloedgolf aan nieuwe plannen, uitbreidingen en correcties over ons heenstortte, en een dierbare baas en collega. Wij kunnen ons een Liederenbank zonder Louis nauwelijks voorstellen; we zullen hem vreselijk missen.

Namens de Liederenbankmedewerkers

Martine de Bruin
Ellen van der Grijn

In memoriam

Foto door Annemies Tamboer: Louis Grijp op 19 juni 2015 tijdens een concert in Zwolle met zijn favoriete instrument: een reconstructie van een Nederlandse citer, opgegraven uit een boot die tussen 1620 en 1630 verging in de Zuiderzee.

Melodiezoeken in de Liederenbank

25 november 2015
Sinds enkele jaren wordt in de Liederenbank aan 'melodiezoeken' gedaan, waarbij melodieën automatisch met elkaar worden vergeleken. Hierbij wordt dus geen gebruik gemaakt van de titel van liederen of instrumentale melodieën, maar alleen van muzieknoten. Hiermee kunnen ook melodievarianten die onder andere naam zijn overgeleverd bij elkaar gevonden worden. Er wordt gezocht in het corpus gedigitaliseerde melodieën van de Liederenbank. Dit zijn de melodieën waarvan in de resultaatlijst een eerste regel muzieknotatie zichtbaar is, zoals bij deze voorbeelden. Daarvan zijn er in november 2015 enkele duizenden extra beschikbaar gekomen. In totaal zijn het er nu ruim 16.000 en onze vrijwilligers, stagiairs en medewerkers voegen nog vrijwel dagelijks nieuwe toe. Tot 25 november 2015 zat het melodiezoeken op een moeilijk vindbare plaats in de Liederenbank; vanaf deze dag kan elke bezoeker er gebruik van maken. Van belang is wel dat voor het bepalen van de relevantie van het zoekresultaat een behoorlijke muzikale kennis nodig is.
uitleg...

30 november: oeuvre van Camerata Trajectina toegankelijk via de Liederenbank

30 november 2014 / 27 september 2015
De Nederlandse Liederenbank is nauw verbonden met het ensemble voor oude muziek Camerata Trajectina (1974), dat gespecialiseerd is in oude Nederlandse liederen. Camerata Trajectina viert dit jaar haar 40-jarig jubileum en geeft op 30 november een feestelijk jubileumconcert in de Utrechtse Geertekerk. Tijdens het concert wordt het jubileumboek Van Peeckelharing tot Pierlala gepresenteerd. Op diezelfde dag maken we via de Liederenbank het gehele muzikale oeuvre van Camerata Trajectina toegankelijk, gekoppeld aan de tekstuele en muzikale bronnen. Daar kan men dan ook de muziek beluisteren van oude lp's en uitverkochte cd's, en in veel gevallen die zelfs aanschaffen.
In totaal gaat het om ongeveer 1000 opnames van 50 CD's, LP's en collecties.
Meer informatie over het concert en het boek op de website van Camerata Trajectina.
In september 2015 werd ook de nieuwste CD van Camerata Trajectina, Dowland in Holland, toegevoegd.
meer...

Liederenbank wint Nederlandse Dataprijs voor Humaniora en Sociale Wetenschappen 2014

25 september 2014
De Nederlandse Liederenbank van het Meertens Instituut is de winnaar van de Nederlandse Dataprijs voor humaniora en sociale wetenschappen 2014. Deze prijs geeft waardering aan onderzoekers die data bij elkaar brengen, documenteren en toegankelijk maken voor anderen. Er worden tweejaarlijks twee prijzen uitgereikt, een voor de humaniora en sociale wetenschappen en een voor de exacte en technische wetenschappen. De winnaar werd op 24 september bekendgemaakt. De Dataprijs bestaat uit een bedrag van 7.500 euro om de dataset toegankelijk(er) te maken, een beeld en een diner voor de betrokken onderzoekers. De prijs wordt mogelijk gemaakt door DANS en 3TU.Datacentrum.
Credits foto: Annemiek van der Kuil

Resultaten Dutch Songs On Line opgeleverd

16 juli 2014
Bij de oplevering van Dutch Songs On Line op 19 juni 2014 zijn om precies te zijn 53.351 gedigitaliseerde liedteksten on line gekomen, bereikbaar via DBNL en Liederenbank. In de Liederenbank stelt het symbool logo_DBNL een verwijzing naar de DBNL voor, die de betreffende liedtekst of -bron zichtbaar maakt. In de DBNL is er bovenaan rechts van de pagina een link "Nederlandse Liederenbank". Parallel daarmee zijn er 900 liedboeken in gescande vorm beschikbaar gesteld. Onder "Grasduinen" is er een overzicht van ca. 250 liedgenres bijgekomen en een literaire canon van het Nederlandse lied. Onder "Over" wordt nu de ontstaans- en voorgeschiedenis van de Nederlandse Liederenbank gegeven, te beginnen met een overzicht van de invoerprojecten.


nieuws-archief...