10. In een serie liederen over de overstromingen van 1799 vertolkte Adrianus Mandt, predikant te Gorinchem, de boodschap dat de ramp als een straf Gods moest worden gezien en dat de mens zijn leven diende te beteren. In
de titel, ‘Boet-zangen’, lag diezelfde les besloten.
Leonard Frischmuth (c.1725-1764) was in Amsterdam een vooraanstaand klavecinist, muziektheoreticus en -pedagoog. Hij componeerde nieuwe, eigentijdse muziek in een galante stijl voor liederen van dominee Rutger Schutte. Met deze muziek in zijn hoofd dichtte Mandt vervolgens zijn ‘Boet- zangen’ . Vermeldenswaard is nog dat de tweede zang is gepast op psalm 16. Maar Schuttes ‘De XVI. Psalm berijmd’ kan behalve op de oude psalmmelodie ook gezongen worden op de nieuwe muziek van Frischmuth. De eenheid van de ‘Boet-zangen’ maakt het logisch ook hier voor de muziek van Frischmuth te kiezen.
Adrianus Mandt: Boet-zangen ter gelegenheid en gedachtenis van den geduchten water-vloed des jaars MDCCXCIX.
Op Zangwyzen van Leonard Frischmuth bij de Stichtelyke Gezangen van Rutger Schutte.
Eerste zang: Het treur-toneel van den vloed.
Wyze: De verbranding der eigenliefde.
De Rhijn en Maas, de Lek en Waal,
De IJssel rukken aan om vaderlandsche streeken,
Hoe zwaar bedykt, bedamd, ter borst - weer in te breeken;
Geen hei- of krib- werk helpt, noch stelt der woede paal;
Terwyl een winter-storm van ‘t westen,
Met donderend gebrul, verschrikt en veld en vesten.
De vloed voert vaste dammen heen,
En rukt de dyken los, gebeukt door zwaare schollen,
Die tuim’lend tegen hen, en op hun kruinen rollen;
De vloed herschept het land, het grazig land, in zeen;
De koren-akker ligt verdronken;
Daar ‘t bezig kouter ploegde, is de aarde als weggezonken.
‘t Van een gereeten ouder-hart
Beweent ‘t ontroofde kroost, met rood bekreeten oogen;
De wees zijn hulp en troost, hem door den stroom onttoogen.
Elk klaagt der weezen God het bitter van zijn smart.
De vaale dood ontziet geen standen;
Nu hy, op ‘t hollend ros, het menschdom aan koomt randen.
[voor zang 2. en 3, zie track 10b en c]. | 10. Leonard Frischmuth (c.1725-1764) was a prominent harpsichordist, music theorist and pedagogue. He composed new, contemporary music in the galant style, influencing the poetry of Adrianus Mandt, preacher of Gorinchem. He interpreted the floods of 1799 as a punishment from God so that mankind would become more pure. The title of the collection - ‘Boet-zangen’ (“Songs of Atonement”) - reflects this attitude. |
